Մենիսկի պատռվածքներ

Ի՞նչ է մենիսկի պատռվածքը

Մենիսկները առաձգական աճառի երկու C-աձև կտորներ են, որոնք գտնվում են ազդրոսկրի և մեծ ոլոքոսկրի միջև։ Դրանք կլանում են հարվածները, բաշխում են բեռը հոդում և օգնում են ծունկը կայուն պահել։ Պատռվածքները կարող են առաջանալ հանկարծակի՝ ոլորման վնասվածքից, ինչը բնորոշ է երիտասարդներին, կամ զարգանալ աստիճանաբար, երբ հյուսվածքը տարիքի հետ մաշվում է։

Կարևոր է, թե որտեղ է պատռվածքը։ Մենիսկի արտաքին երրորդն ունի լավ արյունամատակարարում և կարող է լավանալ վերականգնումից հետո։ Ներքին մասն ունի քիչ արյան հոսք և հազվադեպ է լավանում։ Հետին ամրացման տեղում առաջացած պատռվածքները, որոնք կոչվում են արմատի պատռվածքներ, առանձնապես կարևոր են, քանի որ առանց բուժման կարող են մենիսկը տեղաշարժել և արագացնել արթրոզի զարգացումը։

Ինչպե՞ս է զգացվում մենիսկի պատռվածքը

Բնորոշ ախտանիշներն են՝ ցավը հոդային գծի երկայնքով, մեկ-երկու օրվա ընթացքում ավելացող այտուցը, «կառչումը», չխկոցը և կարծրությունը։ Պատռված փեղկը կարող է կողպել ծունկը, այնպես որ այն լրիվ չուղղվի։ Կքանստելը, պտտվելը և ցածր նստատեղերից վեր կենալը սովորաբար ցավոտ են։

Արդյո՞ք վիրահատություն է պետք

Հաճախ՝ ոչ։ Միջին և ավելի բարձր տարիքի մարդկանց ծնկներում դեգեներատիվ պատռվածքների դեպքում նախ ֆիզիոթերապիա փորձելը խելամիտ ծրագիր է։ Մի հետազոտության մեջ դեգեներատիվ պատռվածքով պացիենտները, որոնց կատարվել էր արթրոսկոպիկ հեռացում, մեկ տարի անց ավելի լավ վիճակում չէին, քան նրանք, ովքեր անցել էին կեղծ վիրահատություն, որի ժամանակ կտրվածքներ արվել էին, բայց հյուսվածք չէր հեռացվել։¹

Վիրահատության դերն ավելի հստակ է, երբ ծունկը կողպված է, երբ երիտասարդ մարդու մոտ թարմ պատռվածք է, երբ պատռվածքը մենիսկի այն մասում է, որը կարող է լավանալ, և արմատի պատռվածքների դեպքում՝ առանց զարգացած արթրոզի ծնկներում։

Վերականգնե՞լ, թե՞ հեռացնել

Մենիսկի պահպանումը առաջնահերթություն է, երբ դա հնարավոր է։ Դոկտոր Ստեփանյանը վերականգնում է վերականգնելի պատռվածքները, հեռացնում է միայն անկայուն, չվերականգնվող հյուսվածքը, իսկ արմատի պատռվածքները շտկում է՝ դրանք կարերով նորից ամրացնելով ոսկրին փոքր անցքի միջով։

Ի՞նչ է կատարվում վիրահատության ժամանակ

Մենիսկի վիրահատությունը կատարվում է արթրոսկոպիկ եղանակով՝ մի քանի փոքր կտրվածքով, սովորաբար ամբուլատոր։ Վերականգնման ժամանակ փոքր կարերը միացնում են պատռված եզրերը, իսկ հեռացման ժամանակ փոքր գործիքներով հեռացվում է վնասված հատվածը։ Արմատի վերականգնման ժամանակ կարերն անցկացվում են պատռված արմատով և ամրացվում մեծ ոլոքոսկրում։ Եթե առկա է նաև կապանի պատռվածք, օրինակ՝ ACL-ի պատռվածք, այն սովորաբար շտկվում է նույն վիրահատության ընթացքում, քանի որ պաշտպանում է վերականգնված մենիսկը։

Արժե՞ երկրորդ կարծիք ստանալ

Եթե ձեզ ասել են, որ մենիսկի վիրահատություն է պետք, իսկ ռենտգենյան նկարը ցույց է տալիս արթրոզ, կամ եթե ձեզ մոտ կատարվել է մենիսկէկտոմիա, և դեռ ցավ ունեք, երկրորդ կարծիքը իմաստ ունի։ Գրանցվեք այցի և բերեք ձեր ՄՌՏ-ն։

Ինչպե՞ս է ընթանում վերականգնումը

Սրանք դոկտոր Ստեփանյանի ֆիզիոթերապիայի ծրագրի բնորոշ փուլերն են մենիսկի վերականգնումից հետո։ Պարզ հեռացումից հետո վերականգնումը շատ ավելի արագ է։ Ձեր անհատական ծրագիրը կարող է տարբերվել։

1. 0–4-րդ շաբաթներ

   Վերականգնված հյուսվածքի պաշտպանություն

   Ոտքի վրա դնում եք ձեր քաշի մոտ կեսը՝ 2-րդ շաբաթին հասնելով լրիվ քաշին, և քայլելիս ու քնելիս կրում եք ուղիղ դիրքում կողպված ծնկակալ։ Ծալումը սահմանափակված է 90°-ով։ Ուշադրության կենտրոնում են ծնկի լրիվ ուղղումը, այտուցի վերահսկումը և քառագլուխ մկանի ակտիվացումը։

2. 4–8-րդ շաբաթներ

   Քայլք և շարժունակության վերականգնում

   Հենակներն ու ծնկակալը հանվում են, երբ քառագլուխ մկանն ուժեղ է, և դուք քայլում եք առանց կաղալու։ Շարժունակությունը հասնում է 125°-ի, բայց խուսափում եք ծունկը 90°-ից ավելի ծալված դիրքում ծանրաբեռնելուց։

3. 8–16-րդ շաբաթներ

   Ամրապնդում

   Շարժունակությունը լրիվ վերականգնվում է։ Ուժը զարգացնում եք ոտքերի մամլիչով, կքանստումներով և աստիճանին բարձրանալու վարժություններով, և մարզում եք հավասարակշռությունը։ Վազելը դեռ թույլատրված չէ։

4. 16–20-րդ շաբաթներ և ավելի

   Վերադարձ վազքին և սպորտին

   Վազքը սկսվում է մոտ 16-րդ շաբաթից, եթե կարողանում եք վերահսկել 20 սմ (8 դյույմ) բարձրությամբ աստիճանից իջնելը։ Հետո գալիս են ճարպկության և պլիոմետրիկ վարժությունները, իսկ սպորտը սկսվում է մոտ 20 շաբաթ անց՝ դոկտոր Ստեփանյանի թույլտվությամբ։

Արմատի վերականգնումներն ավելի պաշտպանված են. առաջին չորս շաբաթը՝ ոտքի մատների ծայրով թեթև հենում, լրիվ քաշ՝ մոտ վեց շաբաթից, իսկ վազք՝ մոտ 16 շաբաթից։ Հետևեք ձեզ համար գրված ծրագրին. տեսեք դոկտոր Ստեփանյանի թերապևտների կիրառած ծրագրերը։

Որտե՞ղ կարող եմ դիմել դոկտոր Ստեփանյանին

Դոկտոր Ստեփանյանը ծնկի խնդիրներով պացիենտներ է ընդունում Գլենդեյլում, Արևելյան Լոս Անջելեսում և Սանտա Ֆե Սփրինգսում։

Աղբյուրներ

1. Sihvonen R, Paavola M, Malmivaara A, et al. Arthroscopic partial meniscectomy versus sham surgery for a degenerative meniscal tear. N Engl J Med. 2013;369(26):2515-2524. Journal article