Հետույքային մկանների ջլերի պատռվածքներ

Ի՞նչ է հետույքային ջլերի պատռվածքը

Միջին և փոքր հետույքային մկանները հետույքի կողմնային մկաններն են, որոնք քայլելիս և մեկ ոտքի վրա կանգնելիս կոնքը պահում են հորիզոնական։ Դրանց ջլերն ամրանում են ազդրի արտաքին մասի ոսկրային ելունին, որը կոչվում է մեծ գոտկ։ Ինչպես ուսի ռոտատոր մանժետը, այս ջլերը կարող են գրգռվել (տենդինոպաթիա), մասնակի պատռվել կամ լրիվ պոկվել ոսկրից։ Այդ պատճառով հետույքային ջլերի պատռվածքներին երբեմն անվանում են «կոնքազդրային հոդի ռոտատոր մանժետ»։

Ինչպե՞ս է այն զգացվում

Հիմնական ախտանիշը ազդրի արտաքին մասի ցավն է, որը հաճախ տարածվում է ազդրով ներքև։ Այն սովորաբար ամենաուժեղն է գիշերը այդ կողքի վրա պառկելիս, աստիճաններով բարձրանալիս, մեկ ոտքի վրա կանգնելիս և երկար քայլելուց հետո։ Ոմանք քայլելիս կաղում են կամ կոնքը թեքում, և թուլություն ունեն ոտքը կողք տանելիս։ Վիճակն ավելի հաճախ հանդիպում է կանանց և միջին ու ավելի բարձր տարիքի մարդկանց մոտ։

Բուրսի՞տ է, սեղմված նյա՞րդ, թե՞ արթրոզ

Այն կարող է նմանվել դրանցից յուրաքանչյուրին, և մի քանիսը կարող են միաժամանակ լինել։ Բորբոքված բուրսան հաճախ է հայտնաբերվում ջլի խնդրի հետ միասին, բայց միայն բուրսայի բուժումը հաճախ չի լուծում խնդիրը։ Կոնքազդրային հոդի արթրոզը սովորաբար ցավ է առաջացնում աճուկում, իսկ մեջքում սեղմված նյարդը հաճախ ցավ է տալիս ծնկից ներքև։ Զննությունը և ՄՌՏ-ն կամ ուլտրաձայնային հետազոտությունը օգնում են տարբերել դրանք։

Արդյո՞ք վիրահատություն է պետք

Սովորաբար՝ ոչ սկզբում։ Հետույքային տենդինոպաթիայով 204 մեծահասակների մասնակցությամբ պատահականացված հետազոտության մեջ տեղեկատվությունը՝ զուգորդված աստիճանաբար ծանրացող վարժությունների ծրագրով, ավելի լավ էր թեթևացնում ցավը և բարելավում ընդհանուր վիճակը, քան պարզապես սպասելը, իսկ ութերորդ շաբաթին ավելի լավ արդյունք տվեց, քան կորտիզոնի մեկ ներարկումը։ Մեկ տարի անց վարժությունների և ներարկման արդյունքները նման էին։¹ Բուժումը կենտրոնանում է հետևյալի վրա՝

• Իմանալ, թե որ դիրքերն ու սովորություններն են գրգռում ջիլը, օրինակ՝ ցավոտ կողքի վրա պառկելը, ոտքերը խաչելը, ազդրը դուրս հրած կանգնելը և ցածր նստատեղերին նստելը
• Ազդրի հեռացնող մկանների աստիճանական ամրապնդման ծրագիր
• Ակտիվության չափավորում՝ այն ամբողջությամբ դադարեցնելու փոխարեն
• Քաշի կառավարում, երբ դա տեղին է
• Կորտիզոնի կամ PRP-ի ներարկում ընտրված դեպքերում՝ որպես կամուրջ դեպի վարժություններ, այլ ոչ թե որպես լուծում

Մարդկանց մեծ մասը մի քանի ամսում լավանում է առանց վիրահատության։

Ե՞րբ է դիտարկվում վիրահատությունը

Վիրահատությունը դիտարկվում է, երբ ՄՌՏ-ում երևում է զգալի պատռվածք կամ ջլի պոկում, երբ ցավն ու թուլությունը պահպանվում են թերապիայի լիարժեք կուրսից հետո, կամ երբ պատռվածքը հանգեցրել է կաղության կամ Տրենդելենբուրգի դրական նշանի։ Վերականգնման ժամանակ ջիլը խարիսխներով և ամուր կարերով նորից ամրացվում է մեծ գոտկին։ Փոքր պատռվածքները հաճախ վերականգնվում են փոքր կտրվածքներով, իսկ կծկված կամ դեգեներատիվ ջլերը կարող են ամրացման կարիք ունենալ։ Դոկտոր Ստեփանյանը կբացատրի, թե ինչպես է յուրաքանչյուր տարբերակը վերաբերում ձեր պատռվածքին։

Արժե՞ երկրորդ կարծիք ստանալ

Տրամաբանական է, եթե մի քանի անգամ բուժվել եք «տրոխանտերային բուրսիտից»՝ առանց երկարատև թեթևացման, կամ եթե ՄՌՏ-ն պատռվածք է ցույց տալիս, և ձեզ առաջարկել են վիրահատություն։ Գրանցվեք այցի և բերեք ձեր հետազոտությունների նկարները։

Ինչպե՞ս է ընթանում վերականգնումը

Եթե վիրահատություն է անհրաժեշտ, սրանք հետույքային ջլերի վերականգնումից հետո բնորոշ փուլերն են։ Ձեր անհատական ծրագիրը կարող է տարբերվել։

1. 0–6-րդ շաբաթներ

   Վերականգնված հյուսվածքի պաշտպանություն

   Օգտագործում եք հենակներ և սահմանափակում ոտքի վրա դրվող քաշը, խուսափում եք ոտքն ակտիվ կողք բարձրացնելուց և ըստ ցուցումների օգտագործում եք ամրակալ կամ դիրքավորման պարագաներ։ Նուրբ շարժողական վարժությունները սկսվում են վաղ։

2. 6–12-րդ շաբաթներ

   Քաշի աստիճանական ավելացում

   Ոտքի վրա դրվող քաշն ավելանում է, և աստիճանաբար հրաժարվում եք հենակներից։ Թերապիան սկսում է վերականգնել նորմալ քայլքը։

3. 3–6-րդ ամիսներ

   Ուժի զարգացում

   Լիարժեք սկսվում է ազդրի հեռացնող մկանների ամրապնդումը։ Առօրյա գործերի մեծ մասը հարմարավետ է դառնում մոտ երեք ամսում։

4. 6–12-րդ ամիսներ

   Վերադարձ ակտիվ կյանքին

   Ուժն ու դիմացկունությունը շարունակում են բարելավվել։ Դոկտոր Ստեփանյանը թույլ է տալիս ավելի ինտենսիվ ակտիվություն, երբ ձեր ուժը մոտենում է մյուս կողմի ուժին։

Ջլի կպչումը ոսկրին դանդաղ է ընթանում, և ուժը կարող է շարունակել աճել մեկ տարի կամ ավելի։ Հետևեք ձեզ համար գրված ծրագրին, եթե այն տարբերվում է այս ամփոփումից։

Որտե՞ղ կարող եմ դիմել դոկտոր Ստեփանյանին

Դոկտոր Ստեփանյանը պացիենտներ է ընդունում Գլենդեյլում, Արևելյան Լոս Անջելեսում և Սանտա Ֆե Սփրինգսում։

Աղբյուրներ

1. Mellor R, Bennell K, Grimaldi A, et al. Education plus exercise versus corticosteroid injection use versus a wait and see approach on global outcome and pain from gluteal tendinopathy: prospective, single blinded, randomised clinical trial. BMJ. 2018;361:k1662. PubMed